Cái giá con người và môi trường

Đây là tư liệu nghiên cứu

Chương này viết cho người đã quen chủ đề, có nhiều thuật ngữ và số liệu dày. Mới tìm hiểu thì nên đọc Hành trình trước. Gặp từ lạ, hãy tra Thuật ngữ. Nhãn nguồn được giải thích ở Cách đọc số liệu. Hành trình · Thuật ngữ · Cách đọc số liệu

Đạo đức & xã hội

Cái giá con người và môi trường

Bốn khoản chi phí ít được tính vào kinh tế không gian: sức khoẻ tinh thần của trẻ, quấy rối trong VR, điện và rác điện tử, lao động gắn nhãn dữ liệu.

Trẻ em · sức khoẻ tinh thần

41%Trẻ (n=4.285, ~10 tuổi, theo dõi 4 năm) có quỹ đạo chơi game kiểu nghiện ở mức cao. Kiểu dùng gây nghiện mạng xã hội và điện thoại đi kèm nguy cơ hành vi tự sát hơn gấp 2; tổng giờ màn hình lúc đầu thì không nguồn trung gian

+65%Thời gian chơi game của trẻ 0–8 tuổi (Mỹ) sau 4 năm; tổng màn hình ~2,5 giờ/ngày

Điều đáng lo là kiểu dùng gây nghiện, không phải số giờ. Chưa có nghiên cứu 2024–2026 có số riêng cho Roblox hay VR.

JAMA 18/06/2025, DOI 10.1001/jama.2025.7829, qua NYP và EurekAlert · Common Sense Census 26/02/2025

Quấy rối trong VR

~44%Thiếu niên Mỹ dùng VR từng bị nhắm bằng ngôn từ thù ghét; hơn 1/6 bị quấy rối tình dục (n=5.005) nguồn trung gian

75%Thiếu niên 10–17 tuổi từng bị quấy rối trong game nhiều người chơi (chung, không riêng VR; số liệu 2023)

Hinduja & Patchin, New Media & Society 12/10/2024, qua Science News Explores · ADL

415 → 945 TWhĐiện của trung tâm dữ liệu 2024 → 2030 (~1,5% điện toàn cầu năm 2024) dự báo

IEA qua S&P Global 10/04/2025

335 kg CO2eVòng đời Apple Vision Pro: 62% từ sản xuất, 32% từ sử dụng (giả định dùng 4 năm) bên bán công bố

Apple PER 02/2024

22,3%Phần trong 62 triệu tấn rác điện tử (2022) được tái chế có ghi nhận; dự báo 2030: 82 triệu tấn, tỷ lệ còn 20%

UNITAR/ITU 20/03/2024

$1,32–2 / giờNgười gắn nhãn dữ liệu ở Kenya thực nhận (năm 2023), trong khi hợp đồng trả nhà thầu $12,50/giờ; Sama nói mức thực nhận là $1,46–3,74

TIME 18/01/2023

113Người kiểm duyệt và gắn nhãn ở 4 nước được phỏng vấn: ghi nhận PTSD, hợp đồng theo tác vụ. Liên minh công đoàn toàn cầu của người kiểm duyệt nội dung ra đời tại Nairobi 30/04/2025

Equidem 28/05/2025 · UNI Global

Khoảng trống dữ liệu: chưa có số năng lượng công bố cho các mô hình "tạo thế giới". Một video AI 5 giây tốn ~700 lần năng lượng một ảnh (MIT TR qua Simon Willison, 20/05/2025), con số này chỉ là chỉ báo gần đúng. Meta chưa công bố LCA cho Quest 3. Chưa có khảo sát định lượng 2025–2026 về quấy rối VR ở người lớn.

Đang nạp biểu đồ và phần tương tác…

Chương trước
Trộm đồ ảo, đọc trộm cử chỉ Chương sau
Ai bị bỏ lại?